از کاهش مصرف سوخت تا صیانت از سلامت شهروندان
دوچرخها زیر تیغ نوسازی
آغاز طرح ملی نوسازی موتورسیکلتهای فرسوده، با ثبتنام بیش از ۲۳ هزار نفر و تحویل نخستین موتورسیکلتهای جایگزین، نشانهای از عزم دولت برای مقابله همزمان با آلودگی هوا، مصرف بالای سوخت و ناایمنی ناوگان دوچرخ کشور است؛ طرحی که به گفته مسئولان، علاوه بر دستاوردهای زیستمحیطی، میتواند موتور محرک اقتصاد چرخشی و نوسازی صنعتی […]
آغاز طرح ملی نوسازی موتورسیکلتهای فرسوده، با ثبتنام بیش از ۲۳ هزار نفر و تحویل نخستین موتورسیکلتهای جایگزین، نشانهای از عزم دولت برای مقابله همزمان با آلودگی هوا، مصرف بالای سوخت و ناایمنی ناوگان دوچرخ کشور است؛ طرحی که به گفته مسئولان، علاوه بر دستاوردهای زیستمحیطی، میتواند موتور محرک اقتصاد چرخشی و نوسازی صنعتی نیز باشد.
به گزارش اقتصادملی ، طرح ملی نوسازی موتورسیکلتهای فرسوده، پس از سالها بحث و برنامهریزی، سرانجام وارد فاز اجرایی شد؛ طرحی که به باور کارشناسان، یکی از حلقههای مفقوده سیاستگذاری در حوزه حملونقل شهری، محیطزیست و صنعت کشور به شمار میرفت. آیین آغاز این طرح با حضور مسئولان وزارت صنعت، معدن و تجارت، پلیس راهور و فعالان حوزه تولید و اسقاط موتورسیکلت برگزار شد و نخستین نتایج آن نیز بهصورت نمادین به نمایش درآمد.
فرشاد مقیمی، معاون وزیر صمت و رئیس هیأت عامل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو)، در این مراسم با ارائه آماری از روند اجرای طرح، اعلام کرد: «تا امروز ۲۳ هزار و ۲۹۵ نفر در طرح جایگزینی موتورسیکلتهای فرسوده ثبتنام کردهاند که فرایند بررسی مدارک، اعتبارسنجی و معرفی به بانک با سرعت در حال انجام است.»
به گفته وی، از میان ثبتنامکنندگان تاکنون ۲۸۳ نفر به شبکه بانکی معرفی شدهاند، ۸۰ نفر موفق به دریافت تسهیلات شدهاند و همزمان با آغاز رسمی طرح، ۵۰ نفر نخست موتورسیکلتهای جدید خود را تحویل گرفتند؛ آماری که هرچند در مقیاس کل کشور هنوز محدود به نظر میرسد، اما نشاندهنده آغاز یک مسیر اجرایی مشخص و قابل پیگیری است.
تلاقی صنعت و سلامت
مقیمی در سخنان خود، آغاز این طرح را نقطه تلاقی دو رویکرد اساسی در سیاستگذاری کلان کشور دانست و گفت: مراسم امروز، نقطه اتصال دو برنامه محوری در کشور است؛ از یکسو رشد صنعتی مبتنی بر نوآوری و از سوی دیگر صیانت از سلامت عمومی.این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که آلودگی هوا در کلانشهرهای کشور، بهویژه تهران، به یکی از بحرانهای مزمن تبدیل شده و نقش وسایل نقلیه موتوری، بهخصوص موتورسیکلتهای فرسوده و کاربراتوری، در این بحران بارها از سوی نهادهای تخصصی مورد تأکید قرار گرفته است.بر اساس آمارهای رسمی، حدود ۱۴ میلیون موتورسیکلت در کشور تردد میکنند که از این میان، دستکم ۱۱ میلیون دستگاه در مرحله فرسودگی قرار دارند. بخش عمده این ناوگان، موتورسیکلتهای کاربراتوری هستند که مصرف سوخت بالا، آلایندگی شدید و ایمنی پایینتری نسبت به نمونههای جدید دارند.
ابعاد اقتصادی و اجتماعی طرح
رئیس هیأت عامل ایدرو با اشاره به جنبههای چندلایه طرح جایگزینی موتورسیکلتهای فرسوده تأکید کرد: این طرح صرفاً یک برنامه صنعتی نیست، بلکه ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی گستردهای دارد.به گفته مقیمی، در حوزه اقتصادی، نوسازی ناوگان موتورسیکلت میتواند به کاهش قابل توجه مصرف سوخت منجر شود؛ موضوعی که در شرایط ناترازی انرژی و فشار بر منابع بنزین کشور، اهمیت دوچندانی پیدا میکند. وی توضیح داد: موتورسیکلتهای فرسوده کاربراتوری بهطور متوسط در هر ۱۰۰ کیلومتر حدود ۷ لیتر بنزین مصرف میکنند، در حالی که جایگزینی آنها با موتورسیکلتهای انژکتوری میتواند بین ۲.۵ تا ۳.۵ لیتر کاهش مصرف سوخت در هر ۱۰۰ کیلومتر به همراه داشته باشد.این کاهش مصرف، اگر در مقیاس میلیونها موتورسیکلت محاسبه شود، به صرفهجویی قابل توجهی در مصرف بنزین منجر خواهد شد؛ صرفهجوییای که نهتنها هزینههای مستقیم دولت را کاهش میدهد، بلکه فشار بر پالایشگاهها و واردات احتمالی سوخت را نیز کم میکند.
کاهش آلودگی و ارتقای ایمنی
از منظر زیستمحیطی، نوسازی موتورسیکلتها نقش مستقیمی در کاهش آلایندگی هوا و آلودگی صوتی دارد. موتورسیکلتهای فرسوده، بهویژه نمونههای کاربراتوری، به دلیل احتراق ناقص سوخت و نبود سیستمهای کنترلی پیشرفته، سهم بالایی در انتشار آلایندههایی مانند منواکسیدکربن و ذرات معلق دارند.علاوه بر این، فرسودگی فنی این وسایل نقلیه، ایمنی راکبان و سایر کاربران راه را نیز بهشدت کاهش میدهد. به گفته کارشناسان، نقص در سیستم ترمز، تعلیق و روشنایی موتورسیکلتهای قدیمی، احتمال بروز تصادفات و شدت جراحات را افزایش میدهد؛ موضوعی که هزینههای اجتماعی و درمانی قابل توجهی به کشور تحمیل میکند.مقیمی در اینباره گفت:کاهش هزینههای نگهداری برای راکبان، افزایش ایمنی و بهبود کیفیت تردد، از دیگر دستاوردهای اجتماعی طرح نوسازی است که بهطور مستقیم بر کیفیت زندگی شهروندان اثر میگذارد.
سازوکار اجرایی طرح
یکی از چالشهای همیشگی در اجرای طرحهای نوسازی ناوگان، پیچیدگیهای اداری و نبود هماهنگی میان دستگاههای مختلف بوده است. معاون وزیر صمت با اشاره به تلاش برای رفع این چالشها توضیح داد: فرایند جایگزینی موتورسیکلتهای فرسوده با همراهی پلیس راهور، وزارت کشور، تشکلهای اسقاط و تولیدکنندگان موتورسیکلت طراحی شده است.بر اساس این سازوکار، راکبان میتوانند با مراجعه به سامانه مربوطه، برای جایگزینی موتورسیکلت فرسوده خود ثبتنام کنند. پس از طی مراحل بررسی و تأیید، تسهیلات بانکی بهطور مستقیم در اختیار تولیدکنندگان موتورسیکلت قرار میگیرد و راکب، موتورسیکلت جدید را تحویل میگیرد. این روش، علاوه بر تسهیل فرآیند برای متقاضیان، از انحراف منابع مالی نیز جلوگیری میکند.
اقتصاد چرخشی؛ حلقه پنهان اما مهم
یکی از بخشهای کمتر دیدهشده اما بسیار مهم طرح نوسازی، نقش آن در توسعه اقتصاد چرخشی است. مقیمی در اینباره گفت: در هر موتورسیکلت فرسوده، ظرفیت بازگشت قابل توجهی از مواد اولیه به چرخه تولید وجود دارد.به گفته وی، اسقاط هر موتورسیکلت میتواند منجر به بازیافت ۵۵ تا ۶۵ کیلوگرم فولاد، ۲۳ کیلوگرم آلومینیوم، یک تا ۱.۵ کیلوگرم مس، یک لیتر سیالات و ۶ تا ۱۲ کیلوگرم پلاستیک و ۸ تا ۱۲ کیلوگرم پلیمر شود. این ارقام نشان میدهد که نوسازی ناوگان، علاوه بر کاهش آلودگی، میتواند به تأمین بخشی از مواد اولیه صنایع داخلی نیز کمک کند.در شرایطی که صنایع کشور با محدودیتهای ارزی و تأمین مواد اولیه مواجه هستند، توسعه اقتصاد چرخشی میتواند بهعنوان یک راهبرد مکمل، فشار بر منابع خارجی را کاهش دهد و ارزش افزوده داخلی ایجاد کند.
چالشها و الزامات موفقیت
با وجود آغاز امیدوارکننده طرح، کارشناسان معتقدند موفقیت آن در گرو تداوم حمایتها، ارائه مشوقهای کافی و جلب اعتماد عمومی است. تجربه طرحهای مشابه در گذشته نشان داده که بدون تسهیلات جذاب، فرآیند ساده و اطلاعرسانی گسترده، استقبال عمومی بهتدریج کاهش مییابد.از سوی دیگر، قیمت موتورسیکلتهای جدید، توان بازپرداخت تسهیلات توسط اقشار کمدرآمد و زیرساختهای اسقاط، از جمله مسائلی است که باید بهصورت مستمر پایش و اصلاح شود. بخش قابل توجهی از راکبان موتورسیکلتهای فرسوده، از این وسیله بهعنوان ابزار اصلی معیشت استفاده میکنند و هرگونه وقفه یا افزایش هزینه، میتواند معیشت آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
چشمانداز پیشرو
طرح ملی نوسازی موتورسیکلتهای فرسوده، اگرچه در آغاز راه است، اما میتواند به یکی از پروژههای اثرگذار در حوزه حملونقل پاک، کاهش مصرف انرژی و ارتقای ایمنی تبدیل شود. ترکیب اهداف صنعتی، زیستمحیطی و اجتماعی در این طرح، آن را به نمونهای از سیاستگذاری چندبعدی تبدیل کرده است؛ سیاستی که در صورت اجرای صحیح، میتواند الگویی برای سایر بخشهای ناوگان حملونقل کشور باشد.آنچه امروز با تحویل ۵۰ موتورسیکلت جدید آغاز شده، در صورت تداوم و گسترش، میتواند به نوسازی میلیونها موتورسیکلت فرسوده بینجامد؛ اقدامی که نهتنها هوای شهرها را پاکتر میکند، بلکه گامی مهم در مسیر توسعه پایدار، کاهش هزینههای ملی و بهبود کیفیت زندگی شهروندان خواهد بود.
نظرات و تجربیات شما
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.