شرمندگی در معیشت اقساطی!

از مدت‌ها پیش، برنج و گوشت، دو کالای اساسی سفره‌های ایرانی، از اقلامی بودند که تأمین آن‌ها دغدغه‌ای برای مردم نبود. اما امروز در بسیاری از نقاط کشور، تبلیغات فروش اقساطی این اقلام به‌طور گسترده‌ای دیده می‌شود. فروش اقساطی کالاهای اساسی، موضوعی است که نه تنها بازتابی از مشکلات اقتصادی کشور بلکه نشانه‌ای از فشارهای روانی و اجتماعی بر اقشار مختلف جامعه به‌ویژه طبقه متوسط است. آیا این وضعیت نشان از بحران اقتصادی و اجتماعی عمیقی ندارد؟

به گزارش اقتصاد ملی ، در شرایط اقتصادی معمول، فروش اقساطی کالاها معمولاً به اقلام غیرضروری یا لوکس اختصاص دارد. کالاهایی مانند لوازم خانگی، خودرو یا الکترونیک که برای طبقات بالا و متوسط جامعه جلب توجه می‌کنند. اما در چند ماه اخیر، در تابلوهای تبلیغاتی بزرگ در شهرها و رسانه‌ها، عباراتی مانند “برنج قسطی”، “گوشت قسطی” و “خرید اقساطی مواد غذایی” به‌وضوح خودنمایی می‌کنند. این امر نشان‌دهنده تغییرات عمیق اقتصادی در کشور است.

افزایش این نوع تبلیغات، نشانه‌ای از آن است که بخش قابل توجهی از جامعه دیگر قادر به تأمین نیازهای اولیه خود به‌طور نقدی نیستند. در شرایطی که تورم افسارگسیخته و بحران‌های اقتصادی، قدرت خرید بسیاری از افراد را کاهش داده است، این تبلیغات به‌طور ضمنی تأکید دارند که افراد برای خرید نیازهای روزمره خود مجبور به استفاده از تسهیلات مالی هستند.

 بحران قدرت خرید و آثار اجتماعی آن

در گذشته، خانواده‌های ایرانی بدون نگرانی از اقساط و بدهی‌های سنگین، به راحتی می‌توانستند مایحتاج اساسی خود را خریداری کنند. اما امروزه، با گسترش پدیده فروش اقساطی کالاهای اساسی، خرید هر چیزی از برنج و روغن گرفته تا گوشت و مرغ، به امری وابسته به شرایط مالی و توان پرداخت اقساط تبدیل شده است.این شرایط فشار سنگینی بر طبقات متوسط و پایین جامعه وارد کرده است. به‌ویژه بر دوش پدران خانواده که همیشه خود را مسئول تأمین نیازهای اولیه اعضای خانواده می‌دانند. این پدیده باعث شده است تا بسیاری از آن‌ها، علی‌رغم تلاش‌های شبانه‌روزی، نتوانند در برابر خواسته‌های ساده فرزندانشان، مثل خرید یک بسته برنج یا گوشت، خود را شرمنده نکنند. این شرمندگی ناشی از تورم و کاهش قدرت خرید است و نه ناتوانی از تلاش. در واقع، این وضعیت، فشار مضاعفی بر روان افراد می‌آورد و آن‌ها را در مقابل نزدیک‌ترین کسانشان احساس ضعف می‌کنند.

 تبلیغات اقساطی و پیامدهای روانی-اجتماعی آن

تبلیغات اقساطی کالاهای اساسی، فقط به یک ابزار بازاریابی تبدیل نشده‌اند. این تبلیغات به تدریج بر روان جمعی جامعه تأثیر گذاشته و احساس فقر، ناکامی و ناتوانی را در میان طبقه متوسط تقویت می‌کند. افرادی که روزگاری قادر به تأمین همه نیازهای خانواده بودند، اکنون به این نتیجه رسیده‌اند که حتی برای خرید مواد غذایی هم باید از راه اقساط و چک‌های بلندمدت استفاده کنند.این امر باعث ایجاد اضطراب و نگرانی‌های مزمن درباره آینده می‌شود. به‌ویژه برای کسانی که تا دیروز، خود را جزو طبقه متوسط و بی‌نیاز از چنین تدابیر مالی می‌دانستند. تبلیغات اقساطی کالاهای اساسی، پیام‌های نگران‌کننده‌ای را به جامعه می‌دهند و احساس ناامنی و فقر را در دل شهروندان زنده می‌کنند.

 اثر بر خانواده‌های ایرانی و اقتدار پدران

یکی از بیشترین آسیب‌های این وضعیت، تضعیف اقتدار پدر در خانواده است. در بسیاری از خانواده‌های ایرانی، پدر نقش اصلی را در تأمین معیشت خانواده ایفا می‌کند و اقتدار او به‌ویژه از طریق درآمد و توانایی تأمین نیازهای اولیه خانواده شناخته می‌شود. حال اگر این فرد مجبور به تقبل فروش اقساطی کالاهایی چون برنج و گوشت شود، احساس ضعف و شرمندگی او در برابر خانواده افزایش می‌یابد.این تضعیف اقتدار نه تنها بر روان فرد اثر می‌گذارد، بلکه بر روابط درون‌خانوادگی نیز تأثیر می‌گذارد. زمانی که فرزندان مشاهده کنند که پدر برای تأمین مایحتاج زندگی به اقساط و قرض رو می‌آورد، احترام و اعتماد به‌عنوان یک مرجع راهنما به‌شدت کاهش می‌یابد. در نتیجه، والدین نمی‌توانند برای آینده تحصیلی و شغلی فرزندانشان نقش هدایت‌گری ایفا کنند و این شکاف اجتماعی ممکن است به مشکلات اجتماعی و خانوادگی بیشتری منجر شود.

 زنگ خطر برای آینده جامعه

رواج فروش اقساطی کالاهای اساسی، به‌وضوح زنگ خطری است برای امنیت غذایی و اجتماعی کشور. این شرایط، نه تنها معیشت مردم، بلکه کرامت انسانی را تهدید می‌کند. به‌جای آنکه مردم از امنیت غذایی برخوردار باشند، مجبورند برای خرید اقلام ضروری از شرایط اقساطی استفاده کنند که در بلندمدت مشکلات جدیدی را برای آن‌ها ایجاد می‌کند.این وضعیت، باید برای سیاست‌گذاران اقتصادی و اجتماعی هشداری جدی باشد. باید اقدامات لازم جهت اصلاح شرایط اقتصادی و ایجاد تدابیر حمایتی از قشرهای آسیب‌پذیر جامعه صورت گیرد تا از گسترش بحران اجتماعی و روانی در کشور جلوگیری شود.

 پیشنهاداتی برای حل بحران

برای مقابله با این وضعیت و جلوگیری از گسترش تبعات منفی آن، لازم است که اقدامات اساسی در سیاست‌گذاری اقتصادی صورت گیرد. مهم‌ترین اقدامات عبارتند از:تقویت نظام حمایتی: باید به طبقات پایین و متوسط جامعه کمک‌های معیشتی و حمایت‌های مالی بیشتری داده شود تا از فروش اقساطی کالاهای اساسی جلوگیری شود.کاهش تورم: کنترل تورم و بازگرداندن قدرت خرید مردم، از مهم‌ترین اقدامات برای جلوگیری از وابستگی مردم به خرید اقساطی است.آموزش مالی: ایجاد فرهنگ مدیریت مالی صحیح و توانمندسازی خانواده‌ها برای کنترل دخل و خرج خود، می‌تواند از فشار روانی حاصل از بحران‌های اقتصادی بکاهد.

تبلیغات اقساطی کالاهای اساسی در ایران تنها یک پدیده اقتصادی نیست، بلکه بازتابی از بحران‌های عمیق اقتصادی و اجتماعی است که جامعه ایران با آن دست و پنجه نرم می‌کند. این پدیده نه تنها بر معیشت مردم تأثیر می‌گذارد بلکه بر روابط درون‌خانوادگی و روان‌شناسی افراد نیز اثرات منفی دارد. برای مقابله با این بحران و جلوگیری از گسترش آثار منفی آن، نیاز به برنامه‌ریزی دقیق و تدابیر فوری از سوی مسئولان اقتصادی و اجتماعی کشور وجود دارد.