خطری جدی برای بیماران سرطانی و خاص

در روزهای اخیر، تصمیمات دولت در حوزه سلامت، به‌ویژه در خصوص داروهای خارجی، با واکنش‌های تند و انتقادات گسترده‌ای همراه بوده است. وزیر بهداشت، پس از اعلام حذف ارز ترجیحی دارو، در مصاحبه‌ای تأکید کرد که فعلاً این تصمیم اجرایی نمی‌شود، اما چند ساعت بعد، رئیس سازمان غذا و دارو از خارج کردن داروهای خارجی از شمول بیمه خبر داد. این اقدام، که به نظر می‌رسد راهی برای کاهش هزینه‌های دولت باشد، در عمل فشار اقتصادی شدیدی بر دوش بیماران، به‌ویژه بیماران سرطانی و دیگر گروه‌های خاص می‌گذارد. در حالی که درمان بسیاری از این بیماران به داروهای خاص و گران‌قیمت بستگی دارد، حذف این داروها از پوشش بیمه می‌تواند تبعات فاجعه‌باری به دنبال داشته باشد.

به  گزارش اقتصاد ملی ، در شرایط کنونی اقتصاد ایران، دولت برای کاهش هزینه‌های خود به سراغ بخش‌های مختلف رفته است، اما یکی از تصمیمات جنجالی که در روزهای اخیر منتشر شد، مربوط به حذف داروهای خارجی از شمول بیمه‌ها است. رئیس سازمان غذا و دارو در سخنان خود اعلام کرد که کسانی که تمایل دارند از داروهای خارجی استفاده کنند، باید هزینه‌های آن را شخصاً پرداخت کنند. این تصمیم، در حالی اتخاذ شده که بسیاری از داروهای خارجی مورد استفاده بیماران سرطانی، بیماری‌های نادر، و بیماری‌های خاص مانند هموفیلی و ام‌اس، مشابه داخلی مؤثر ندارند یا کیفیت آن‌ها با داروهای داخلی قابل مقایسه نیست.چند ساعت پیش از این اعلام، وزیر بهداشت خبر از عدم حذف ارز ترجیحی دارو داده بود، ولی در عمل، این اقدام تغییر تاکتیک برای کاهش هزینه‌های دولت بود که بار مالی آن مستقیماً به دوش بیماران، به‌ویژه بیماران خاص و صعب‌العلاج خواهد افتاد. بسیاری از داروهای خارجی، که در حال حاضر تحت پوشش بیمه‌ها هستند، برای درمان بیماری‌هایی مانند سرطان، ام‌اس، و بیماری‌های خودایمنی حیاتی هستند و حذف آن‌ها از پوشش بیمه می‌تواند شرایط بیماران را به‌شدت پیچیده کند.

در حوزه درمان سرطان؛ دارو مسئله‌ای حیاتی است

در درمان سرطان، استفاده از داروهای خاص نقش حیاتی دارد. بسیاری از بیماران تنها به یک داروی خاص خارجی پاسخ می‌دهند و تغییر آن، می‌تواند مسیر درمان را تغییر دهد. فرهاد ایزدی، متخصص انکولوژی، در این باره می‌گوید:در درمان سرطان، داروهایی که برخی از بیماران مصرف می‌کنند، به دلیل ویژگی‌های ژنتیکی و شرایط بالینی خاص خود بیمار، تنها مؤثرند و این مسئله به هیچ‌وجه به انتخاب سلیقه‌ای یا تمایل به مصرف برند خارجی مربوط نمی‌شود.این متخصص تأکید می‌کند که بسیاری از داروهای خارجی برای بیماران سرطانی در ایران، اساساً مشابه داخلی مؤثر ندارند و در مواردی که داروهای داخلی موجود، اثربخشی کافی ندارند، بیماران مجبور به استفاده از داروهای خارجی هستند. اگر این داروها از پوشش بیمه‌ای خارج شوند، عملاً بیماران در برابر بن‌بستی درمانی قرار خواهند گرفت که می‌تواند به توقف یا ناقص ماندن درمان منجر شود.

آثار اجتماعی و اخلاقی حذف داروها از شمول بیمه

حذف داروهای خارجی از پوشش بیمه، تنها یک تصمیم اقتصادی نیست؛ بلکه انتخابی با پیامدهای اجتماعی و اخلاقی سنگین است. این اقدام می‌تواند باعث شود که درمان با کیفیت به امتیازی محدود برای گروه‌های خاص تبدیل شود و بخش قابل توجهی از بیماران، به‌ویژه از طبقات کم‌درآمد، به درمان مؤثر دسترسی نداشته باشند. در شرایطی که بسیاری از بیماران سرطانی و سایر بیماران خاص برای تأمین داروهای خود با مشکلات مالی دست و پنجه نرم می‌کنند، این تصمیم می‌تواند شرایط آنان را به‌شدت وخیم‌تر کند.دکتر ایزدی در ادامه می‌افزاید: شرط و شروط گذاشتن برای بیماران سرطانی که زندگی‌شان به داروهای خاص بستگی دارد، بی‌توجهی به وظیفه اصلی دولت است. دولت موظف است سلامت مردم را تأمین کند و هرگونه بی‌توجهی در این زمینه می‌تواند یکی از غیر اخلاقی‌ترین اقداماتی باشد که یک دولت می‌تواند انجام دهد.

شوک قیمتی برای بیماران؛ پیامدهای تصمیمات دولت

خارج کردن داروهای خارجی از شمول بیمه، شوک قیمتی سنگینی به بیماران وارد می‌کند. طبق برآوردهای غیررسمی، برخی از داروهای وارداتی برای بیماران سرطانی ممکن است ماهانه ده‌ها میلیون تومان هزینه داشته باشد. این رقم برای بسیاری از خانواده‌ها، حتی در طبقه متوسط، غیرقابل تأمین است. وقتی بیمار نمی‌تواند هزینه دارو را پرداخت کند، سه گزینه پیش رو خواهد داشت: کاهش دوز دارو، افزایش فاصله مصرف دارو یا قطع درمان به‌طور کامل. هر سه این گزینه‌ها می‌تواند اثربخشی درمان را کاهش داده و خطر عود بیماری و مرگ‌ومیر را افزایش دهد.دکتر ایزدی در این زمینه می‌گوید: همین حالا هم بیماران برای تأمین داروهای خود حتی اگر داخلی باشد مجبور به پرداخت هزینه‌های سنگینی هستند. اگر داروهای خارجی از شمول بیمه خارج شوند، وضعیت به‌شدت پیچیده‌تر خواهد شد و بسیاری از بیماران قادر به ادامه درمان نخواهند بود.

تضاد با اهداف نظام سلامت

سیاست‌های جدید دولت در زمینه حذف داروهای خارجی از شمول بیمه، در تضاد آشکار با اهداف نظام سلامت است. سال‌هاست که در اسناد بالادستی کشور، از جمله برنامه‌های توسعه‌ای، تأکید شده که دولت باید سهم پرداخت از جیب مردم را کاهش دهد. اما با تغییرات اخیر، سهم بیماران از هزینه‌های درمان به‌طور مستقیم افزایش یافته است. این تغییرات نه‌تنها با اهداف نظام سلامت مغایرت دارد، بلکه می‌تواند به کاهش کیفیت درمان و به‌ویژه به‌خطر افتادن جان بیماران منجر شود.حذف داروهای خارجی از شمول بیمه‌ها و کاهش حمایت‌های دولتی از بیماران، در شرایطی که کشور با بحران اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند، می‌تواند تبعات منفی گسترده‌ای داشته باشد. این تصمیم‌ها که بیشتر جنبه اقتصادی دارند، در عمل به مسئله‌ای انسانی و اخلاقی تبدیل می‌شوند. بیماران سرطانی و دیگر بیماران خاص که نیازمند داروهای خاص هستند، اکنون با تهدیدی جدی در زمینه دسترسی به دارو و درمان مواجه‌اند.برای کاهش این تبعات، دولت باید رویکرد خود را تغییر دهد و به‌جای کاهش پوشش بیمه‌ای داروها، تلاش کند تا حمایت‌های بیشتری از بیماران داشته باشد. در غیر این صورت، بیماران زیادی از درمان‌های مؤثر محروم خواهند ماند و ممکن است آمار بقا و کیفیت زندگی بیماران سرطانی و دیگر گروه‌های آسیب‌پذیر کاهش یابد.