طبقه متوسط،قربانی گذار اقتصادی

هنوز رقم رسمی خط فقر اعلام نشده، اما برآوردها نشان می‌دهد خانوارهای شهری در تهران برای تأمین حداقل‌های زندگی باید بیش از ۴۰ میلیون تومان در ماه درآمد داشته باشند؛ عددی که نمایانگر فقر مزمن، کوچک شدن طبقه متوسط و شکاف اجتماعی فزاینده است.

به گزارش اقتصاد ملی ، در حالی که دولت هنوز آمار رسمی خط فقر را اعلام نکرده است، کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که این شاخص در تهران از مرز ۴۰ میلیون تومان عبور کرده است؛ عددی که دیگر صرفاً یک رقم آماری نیست و به گفته تحلیلگران، نشانگر بحران اجتماعی و اقتصادی در کشور است. این وضعیت کاهش درآمد سرانه، افزایش نابرابری و حذف طبقه متوسط را به تصویر می‌کشد و پیامدهای آن، فراتر از اعداد و آمار، مستقیماً بر زندگی مردم اثر گذاشته است.

سخنگوی کمیسیون اصل نودم مجلس در گفتگویی تازه اعلام کرد که خط فقر در پایتخت به ۴۰ میلیون تومان رسیده است؛ رقمی که برای بسیاری از خانوارهای شهری دیگر تنها یک هشدار نیست و واقعیتی ملموس به حساب می‌آید. با حداقل حقوق کارگری حدود ۱۵ میلیون تومان، حتی تلاش مشترک زن و مرد خانواده نیز برای تأمین زندگی، زیر خط فقر قرار می‌گیرد. این فاصله میان درآمد و هزینه، شرایطی را ایجاد کرده که تلاش روزانه دو ستون یک خانواده کفاف تأمین نیازهای اولیه زندگی را نمی‌دهد.

حذف بدیهیات زندگی برای بقا

بررسی سبد هزینه‌های ماهانه یک خانوار تهرانی نشان می‌دهد که اجاره مسکن به تنهایی بین ۱۸ تا ۲۵ میلیون تومان هزینه دارد. اضافه بر این، هزینه‌های حمل‌ونقل، درمان، آموزش و خدمات حداقلی به راحتی ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان دیگر را به خود اختصاص می‌دهد. تورم فزاینده در بازار مواد غذایی نیز می‌تواند دو سوم حقوق افراد را بلعیده و حتی درآمدهای ۱۵ تا ۲۰ میلیونی را ناکافی کند.پیامدهای عبور خط فقر از مرز ۴۰ میلیون تومان تنها اقتصادی نیست. کاهش کیفیت تغذیه، حذف هزینه‌های درمانی، ترک تحصیل پنهان، افزایش مشاغل دوم و سوم و رشد آسیب‌های اجتماعی، از جمله اثرات مستقیم این وضعیت است. به گفته کارشناسان، وقتی خانواده‌ها مجبور به حذف آموزش و سلامت می‌شوند، این تصمیمات کوتاه‌مدت در آینده نزدیک تبدیل به بحران‌های اجتماعی و انسانی خواهد شد.

اقتصاد در مسیر پاکستانیزه شدن

با وجود اینکه هنوز اسناد دقیقی از خط فقر ارائه نشده است، روند نگران‌کننده‌ای در جامعه دیده می‌شود. برخی کارشناسان معتقدند که ایران در حال «پاکستانیزه شدن» است؛ مفهومی که به معنای گسترش فقر مزمن، شکاف شدید طبقاتی و کوچک شدن طبقه متوسط است. در چنین شرایطی، بخش قابل توجهی از جامعه توان تأمین حداقل‌های زندگی را ندارد و حتی رشد اقتصادی هم نمی‌تواند زندگی اکثریت مردم را بهبود بخشد.افزایش خط فقر تا ۴۰ میلیون تومان، همراه با تثبیت دستمزدهای پایین، رشد اقتصاد غیررسمی، کاهش قدرت خرید و عقب‌نشینی دولت از نقش حمایتی خود، نشان می‌دهد که بخش بزرگی از جامعه در حال سقوط به زیر خط قرمز معیشتی است. کارشناسان هشدار می‌دهند که این مسیر، نابرابری را بازتولید کرده و فقر را به پدیده‌ای عادی تبدیل می‌کند.

رشد تورم زیر سایه سکوت دولت

برآوردهای غیررسمی نشان می‌دهد که اگر روند فعلی تورم و افزایش هزینه‌ها ادامه پیدا کند، خط فقر در تهران تا پایان سال می‌تواند به ۴۵ تا ۵۰ میلیون تومان نزدیک شود. افزایش اجاره‌بها، اصلاح قیمت انرژی و کالاهای اساسی، عواملی هستند که این پیش‌بینی را تقویت می‌کنند.مسئله اصلی، عبور خط فقر از یک شاخص آماری به یک خط قرمز اجتماعی است. هر بار بخش بیشتری از جامعه زیر این خط قرار می‌گیرد، هزینه‌های غیر اقتصادی، از جمله آسیب‌های روانی و اجتماعی، افزایش می‌یابد. کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که واکنش‌های مقطعی و کوتاه‌مدت دولت نمی‌تواند مانع افزایش فشار بر مردم شود و حتی بی‌توجهی به این روند، تبعات اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای به همراه خواهد داشت.

راهکارها و چشم‌انداز آینده

کارشناسان معتقدند برای مهار این بحران، دولت باید اقداماتی فراتر از کنترل تورم یا افزایش دستمزدها انجام دهد. ایجاد سیاست‌های حمایتی هدفمند، تقویت طبقه متوسط، کنترل قیمت مسکن و خدمات شهری، اصلاح ساختار حقوق و دستمزد و افزایش شفافیت در سیاستگذاری اقتصادی، از جمله راهکارهای ضروری است.بی‌توجهی به این مسائل، تنها فقر را به پدیده‌ای پایدار تبدیل می‌کند و هرگونه رشد اقتصادی بدون برخورداری اکثریت مردم از حداقل معیشت، اثر ملموسی بر زندگی شهروندان نخواهد داشت.