شهرک‌های صنعتی، قربانی غفلت بودجه‌ای

پیشرفت صنعت در هر کشوری وابسته به وجود زیرساخت‌های مناسب و کارآمد است. در ایران، شهرک‌های صنعتی به‌عنوان یکی از ارکان تولید ملی، با مشکلات متعددی در زمینه تامین زیرساخت‌ها روبه‌رو هستند. به‌طور خاص، گزارش‌های اخیر سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران و مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که با وجود نیاز به اعتبارات کلان برای توسعه و بهبود زیرساخت‌ها در این شهرک‌ها، تخصیص منابع لازم با مشکلات جدی مواجه است و دستگاه‌های مختلف دولتی از جمله وزارت نیرو، در تأمین اعتبار برای پروژه‌های حیاتی این بخش کوتاهی کرده‌اند. به‌طور کلی، این محدودیت‌ها می‌تواند مانعی جدی در مسیر رشد و توسعه تولید و صنایع کشور باشد.

به گزارش اقتصاد ملی ، شهرک‌های صنعتی به‌عنوان نهادهایی کلیدی در توسعه صنعتی کشورها، نقشی اساسی در تولید و اشتغال‌زایی ایفا می‌کنند. اما برای این که این شهرک‌ها بتوانند به‌درستی فعالیت کنند، نیاز به زیرساخت‌هایی نظیر آب، برق، گاز و شبکه‌های ارتباطی دارند. در ایران نیز با وجود اهمیت ویژه‌ای که شهرک‌های صنعتی دارند، تأمین زیرساخت‌های آن‌ها همواره با چالش‌های مختلف روبه‌رو بوده است. براساس گزارش‌های مختلف، برآوردها نشان می‌دهد که برای رفع نیازهای زیرساختی این شهرک‌ها، اعتباری بالغ بر ۳۴ هزار میلیارد تومان لازم است.

مشکلات تخصیص اعتبار برای زیرساخت‌ها

یکی از بزرگترین مشکلاتی که توسعه شهرک‌های صنعتی را با چالش روبه‌رو کرده، عدم تخصیص مناسب اعتبارات برای پروژه‌های زیرساختی است. طبق گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، بر اساس ماده ۵۴ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور، دولت موظف است برای استقرار صنایع در شهرک‌های صنعتی و رقابت‌پذیری تولیدات صنعتی و معدنی، اعتباراتی برای تامین آب، برق، گاز و راه‌های دسترسی فراهم کند. اما به‌دلیل عدم تخصیص منابع مالی لازم از سوی سازمان برنامه و بودجه، وزارت نیرو نتوانسته به تعهدات خود در این زمینه عمل کند.

کمبود اعتبار برای طرح‌های تصفیه‌خانه‌های فاضلاب و توسعه خدمات فناوری

یکی دیگر از بخش‌هایی که نیازمند تخصیص اعتبار است، طرح‌های تصفیه‌خانه‌های فاضلاب در شهرک‌های صنعتی است. طبق برآوردها، برای ادامه طرح‌های تصفیه‌خانه‌های فاضلاب در این شهرک‌ها، حدود ۱۸ هزار و ۳۴۲ میلیارد تومان اعتبار نیاز است. این طرح‌ها که نقش بسزایی در بهبود شرایط زیست‌محیطی و بهداشتی شهرک‌های صنعتی دارند، با کمبود منابع مواجه هستند.در کنار این مسئله، توسعه خدمات فناوری و کسب‌وکار نیز نیازمند توجه ویژه است. برای توسعه این بخش، حدود ۸۴۱ میلیارد تومان اعتبار نیاز است. این پروژه‌ها به‌ویژه در راستای بهبود بهره‌وری و ارتقای کیفیت محصولات تولیدی در شهرک‌های صنعتی، از اهمیت زیادی برخوردارند، اما تخصیص منابع در این زمینه نیز با مشکلات جدی روبه‌روست.

طرح‌های ناتمام و مشکلات تخصیص منابع برای برق‌رسانی

یکی دیگر از مشکلات جدی در شهرک‌های صنعتی ایران، ناترازی انرژی است. گزارش‌های مختلف حاکی از آن است که بسیاری از شهرک‌های صنعتی با مشکل کسری برق مواجه هستند و برای حل این مشکل، نیازمند اعتبارات فراوان هستند. بر اساس پیش‌بینی‌ها، این کسری انرژی به‌ویژه در حوزه برق، به ۳۴ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.در راستای حل این مشکل، سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران از طریق همکاری با ساتبا، توافقاتی را برای ایجاد نیروگاه‌های تجدیدپذیر در شهرک‌های صنعتی انجام داده است. به گفته رضا انصاری، مدیرعامل سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران، ظرفیت جدیدی برای احداث ۵۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی در شهرک‌ها و نواحی صنعتی فراهم شده است.

راه‌حلی برای بحران انرژی

با توجه به بحران انرژی و کسری برق در شهرک‌های صنعتی، سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران رویکردی جدید را در نظر گرفته است. طبق ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق، صنایع انرژی‌بر موظف به احداث نیروگاه‌های خودتامین هستند تا بتوانند بخشی از نیاز برق خود را تأمین کنند. در این راستا، توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر از جمله نیروگاه‌های خورشیدی به‌عنوان یک راه‌حل اساسی مطرح است.طبق اظهارات انصاری، استان قزوین به‌عنوان پایلوت، به‌زودی شهرک تخصصی انرژی خورشیدی با همکاری ساتبا ایجاد خواهد کرد. این پروژه می‌تواند نقطه شروعی برای گسترش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در سراسر کشور باشد.

شهرک‌های صنعتی و تجمیع زیرساخت‌ها

یکی از مزایای عمده شهرک‌های صنعتی، تجمیع زیرساخت‌ها است. به‌جای این که هر واحد تولیدی به‌صورت جداگانه برق، گاز و آب دریافت کند، می‌توان این خدمات را در سطح کل شهرک‌ها مدیریت کرد. این مزیت می‌تواند به کاهش هزینه‌ها و بهبود بهره‌وری منجر شود. به‌ویژه در بخش انرژی، حمایت از زیرساخت‌های انرژی برای شهرک‌ها می‌تواند نقش مهمی در تامین نیازهای انرژی این صنایع ایفا کند.

چالش‌های تخصیص منابع و ضرورت همکاری‌های مشترک

یکی از بزرگترین چالش‌ها در تامین زیرساخت‌ها برای شهرک‌های صنعتی، عدم شفافیت در تخصیص منابع است. این مسئله در خصوص قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار و ماده ۲۵ این قانون نیز مطرح شده است. طبق این ماده، دولت باید در تخصیص منابع برای جبران خسارت واحدهای تولیدی ناشی از ناترازی انرژی اقدامات لازم را انجام دهد. اما در عمل، عدم تخصیص به موقع و کافی منابع، از نقاط ضعف لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ محسوب می‌شود.تامین زیرساخت‌های لازم برای شهرک‌های صنعتی ایران از اهمیت بالایی برخوردار است. با وجود برآورد اعتباری بالغ بر ۳۴ هزار میلیارد تومان برای رفع مشکلات زیرساختی در این شهرک‌ها، محدودیت‌های موجود در تخصیص منابع، چالش‌های اساسی برای رشد و توسعه این بخش ایجاد کرده است. از سوی دیگر، با وجود پیش‌بینی‌های لازم برای توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر و بهبود وضعیت برق‌رسانی به شهرک‌های صنعتی، این طرح‌ها نیز با محدودیت‌های جدی روبه‌رو هستند.

بنابراین، دولت باید در تخصیص منابع به‌طور ویژه به این بخش توجه کند و راه‌حل‌های عملی و مؤثری برای رفع مشکلات زیرساختی شهرک‌های صنعتی پیدا کند. برای تحقق این هدف، لازم است که دستگاه‌های مختلف دولتی، به‌ویژه وزارت نیرو و سازمان برنامه و بودجه، همکاری‌های مشترک و هماهنگی‌های بیشتری در زمینه تخصیص منابع و اجرای پروژه‌های زیرساختی داشته باشند. تنها در این صورت می‌توان به توسعه پایدار و رقابت‌پذیری بیشتر صنایع ایران در سطح جهانی امیدوار بود.