نفس تازه در رگ‌های صنعت

از ابتدای سال جاری تا پایان دی‌ماه، در مجموع ۲۰۹۸ واحد صنعتی شامل ۱۴۵۶ واحد جدید و ۶۴۲ واحد راکد احیاشده در کشور به بهره‌برداری رسیده یا به چرخه تولید بازگشته‌اند؛ روندی که به ایجاد و تثبیت بیش از ۳۳ هزار فرصت شغلی مستقیم انجامیده و حدود ۷۲ هزار میلیارد تومان سرمایه را در بخش صنعت فعال کرده است.

به گزارش اقتصاد ملی ف آمارهای رسمی منتشرشده از سوی سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران نشان می‌دهد در ۱۰ ماهه نخست سال جاری، روند بهره‌برداری از واحدهای صنعتی جدید و بازفعال‌سازی واحدهای راکد شتاب گرفته است. این داده‌ها، تصویری از تحرک دوباره در شهرک‌ها و نواحی صنعتی کشور ارائه می‌دهد؛ مناطقی که سهم قابل توجهی از تولید صنعتی و اشتغال کشور را در خود جای داده‌اند.

بر اساس این آمار، از ابتدای سال تا پایان دی‌ماه، ۱۴۵۶ واحد صنعتی جدید با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در شهرک‌ها و نواحی صنعتی مختلف به بهره‌برداری رسیده‌اند. میزان سرمایه‌گذاری انجام‌شده برای این واحدها حدود ۵۲ هزار میلیارد تومان اعلام شده و اشتغال مستقیم ایجادشده در نتیجه راه‌اندازی آنها ۲۰ هزار و ۸۹۳ نفر بوده است.این ارقام نشان می‌دهد به طور میانگین، هر واحد صنعتی جدید حدود ۳۵ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری و نزدیک به ۱۴ شغل مستقیم ایجاد کرده است؛ شاخصی که می‌تواند بیانگر تمرکز بخشی از سرمایه‌گذاری‌ها بر واحدهای کوچک و متوسط باشد.

اوج‌گیری بهره‌برداری در نیمه دوم سال

یکی از نکات قابل توجه در آمارهای منتشرشده، تمرکز قابل توجه افتتاح‌ها در نیمه دوم سال است. از مجموع ۱۴۵۶ واحد صنعتی جدید، ۵۸۸ واحد همزمان با هفته دولت به بهره‌برداری رسیده‌اند. در ادامه و در دهه فجر، ۸۶۸ واحد دیگر وارد مدار تولید شده‌اند.این ۸۶۸ واحد که در نیمه دوم سال افتتاح شده‌اند، با سرمایه‌گذاری بیش از ۳۷ هزار میلیارد تومان ایجاد شده و برای نزدیک به ۱۴ هزار نفر اشتغال مستقیم فراهم کرده‌اند. به این ترتیب، بیش از ۵۹ درصد از کل واحدهای جدید در شش‌ماهه دوم سال به بهره‌برداری رسیده‌اند؛ موضوعی که از تسریع در تکمیل پروژه‌ها و تمرکز بر افتتاح طرح‌های نیمه‌تمام حکایت دارد.کارشناسان معتقدند تجمیع افتتاح‌ها در بازه‌های زمانی مشخص، علاوه بر جنبه‌های نمادین، می‌تواند ناشی از تکمیل فرآیندهای اداری، تأمین مالی و آماده‌سازی زیرساخت‌ها در نیمه نخست سال باشد.

احیای ۶۴۲ واحد راکد؛ بازگشت ظرفیت‌های خاموش

در کنار راه‌اندازی واحدهای جدید، احیای واحدهای صنعتی راکد نیز به عنوان یکی از محورهای اصلی سیاست صنعتی دنبال شده است. طبق اعلام رسمی، تا پایان دی‌ماه سال جاری ۶۴۲ واحد صنعتی راکد به چرخه تولید بازگشته‌اند.این واحدها پیش از توقف فعالیت، در مجموع برای ۱۲ هزار و ۲۵۸ نفر اشتغال ایجاد کرده بودند و حجم سرمایه‌گذاری انجام‌شده در آنها نزدیک به ۲۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. بازگشت این واحدها به تولید، به معنای فعال‌سازی دوباره سرمایه‌هایی است که پیش‌تر صرف ایجاد زیرساخت، ماشین‌آلات و خطوط تولید شده بود.از مجموع ۶۴۲ واحد احیاشده، ۱۳۴ واحد در شش‌ماهه نخست سال و ۵۰۸ واحد دیگر در نیمه دوم سال به بهره‌برداری مجدد رسیده‌اند. این ۵۰۸ واحد در مجموع برای ۹۰۳۰ نفر اشتغال داشته‌اند که با بازفعال‌سازی آنها، این فرصت‌های شغلی مجدداً تثبیت شده است.

سازوکار بازفعال‌سازی؛ تمرکز بر رفع موانع تولید

فرآیند بازفعال‌سازی واحدهای راکد با حمایت و پشتیبانی وزارت صنعت، معدن و تجارت و از طریق سازوکارهای مرتبط با سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران انجام شده است.بر اساس اعلام رسمی، هدف از این اقدام، استفاده مجدد از ظرفیت‌های بلااستفاده صنعتی و جلوگیری از ادامه رکود در واحدهایی بوده که به دلایل مختلف—از مشکلات مالی و کمبود نقدینگی گرفته تا مسائل حقوقی، تأمین مواد اولیه یا بازار فروش—از چرخه تولید خارج شده بودند.احیای واحدهای راکد، در مقایسه با احداث واحدهای جدید، معمولاً نیازمند سرمایه‌گذاری کمتری است؛ چرا که بخش مهمی از زیرساخت‌ها و تجهیزات از پیش فراهم شده است. از این رو، بسیاری از کارشناسان صنعتی این رویکرد را راهکاری کم‌هزینه‌تر و سریع‌تر برای افزایش ظرفیت تولید و تثبیت اشتغال می‌دانند.

۷۲ هزار میلیارد تومان سرمایه فعال‌شده

با جمع‌بندی آمارهای منتشرشده، طی سال جاری در مجموع ۲۰۹۸ واحد صنعتی شامل واحدهای جدید و احیاشده وارد مدار تولید شده یا به آن بازگشته‌اند. از این تعداد، ۱۴۵۶ واحد مربوط به طرح‌های جدید و ۶۴۲ واحد مربوط به بازفعال‌سازی واحدهای راکد بوده است.حجم سرمایه‌گذاری اعلام‌شده برای واحدهای جدید حدود ۵۲ هزار میلیارد تومان و برای واحدهای احیاشده نزدیک به ۲۰ هزار میلیارد تومان است. در مجموع، رقم سرمایه‌گذاری مرتبط با این واحدها به حدود ۷۲ هزار میلیارد تومان می‌رسد؛ هرچند بخش مربوط به واحدهای احیاشده عمدتاً سرمایه‌گذاری‌های قبلی بوده که با بازگشت واحدها به تولید مجدداً فعال شده است.این رقم، در شرایطی که تأمین مالی تولید یکی از چالش‌های اصلی بنگاه‌ها محسوب می‌شود، نشان‌دهنده گردش قابل توجه سرمایه در بخش صنعت است. با این حال، تحلیل دقیق‌تر نیازمند بررسی سهم منابع بانکی، آورده بخش خصوصی و سایر ابزارهای تأمین مالی در این سرمایه‌گذاری‌هاست؛ جزئیاتی که هنوز به تفکیک منتشر نشده است.

تأثیر بر اشتغال؛ ایجاد و تثبیت همزمان

از نظر اشتغال، واحدهای جدید بیش از ۲۰ هزار شغل مستقیم ایجاد کرده‌اند و واحدهای احیاشده نیز بیش از ۱۲ هزار شغل را تثبیت یا دوباره فعال کرده‌اند. در مجموع، بیش از ۳۳ هزار فرصت شغلی مستقیم در نتیجه این اقدامات ایجاد یا احیا شده است.تفاوت مهم میان ایجاد شغل جدید و تثبیت شغل‌های موجود در واحدهای احیاشده، در پایداری کوتاه‌مدت و بلندمدت آنهاست. در واحدهای جدید، اشتغال به توسعه ظرفیت تولید وابسته است، در حالی که در واحدهای احیاشده، بازگشت به بازار و حفظ سهم فروش، عامل اصلی تداوم اشتغال خواهد بود.کارشناسان بر این باورند که تداوم این اشتغال‌ها، بیش از هر چیز به ثبات متغیرهای کلان اقتصادی، دسترسی به مواد اولیه، بازار فروش داخلی و خارجی و همچنین سیاست‌های حمایتی بستگی دارد.

ضرورت انتشار جزئیات بیشتر

هرچند آمارهای کلی از روند بهره‌برداری و بازفعال‌سازی واحدهای صنعتی در سال جاری حکایت از تحرک قابل توجه دارد، اما جزئیات مربوط به توزیع استانی، نوع صنایع، میزان تولید و سهم هر بخش صنعتی هنوز به تفکیک منتشر نشده است.انتشار این اطلاعات می‌تواند تصویر دقیق‌تری از جهت‌گیری سرمایه‌گذاری‌ها ارائه دهد؛ اینکه چه میزان از واحدهای جدید در صنایع پیشران یا دانش‌بنیان فعالیت می‌کنند، چه سهمی به صنایع تبدیلی، غذایی، فلزی یا شیمیایی اختصاص دارد و کدام استان‌ها بیشترین سهم را در جذب سرمایه‌گذاری داشته‌اند.چنین شفافیتی، علاوه بر افزایش قابلیت ارزیابی سیاست‌های صنعتی، می‌تواند به سرمایه‌گذاران برای تصمیم‌گیری بهتر و هدفمندتر نیز کمک کند.

آمارهای ۱۰ ماهه نشان می‌دهد روند بهره‌برداری و بازفعال‌سازی واحدهای صنعتی در طول سال جاری ادامه داشته و در مقاطع مختلف زمانی به اوج رسیده است. استمرار این روند تا پایان سال و در سال‌های آینده، نیازمند رفع موانع ساختاری تولید، بهبود دسترسی به تأمین مالی، تسهیل فرآیندهای اداری و تقویت زیرساخت‌های شهرک‌های صنعتی است.در شرایطی که رشد تولید و اشتغال صنعتی از اولویت‌های سیاست‌گذاری اقتصادی به شمار می‌رود، فعال‌سازی همزمان ظرفیت‌های جدید و ظرفیت‌های راکد می‌تواند به عنوان دو بال مکمل در مسیر توسعه صنعتی عمل کند.در نهایت، آنچه اهمیت دارد، نه صرفاً تعداد واحدهای افتتاح‌شده، بلکه میزان پایداری تولید، قدرت رقابت‌پذیری محصولات و توان این واحدها در حضور در بازارهای داخلی و صادراتی است؛ شاخص‌هایی که در گزارش‌های آتی، می‌توانند تصویر کامل‌تری از اثرگذاری این ۲۰۹۸ واحد صنعتی بر اقتصاد کشور ارائه دهند.