حذف سهمیه یارانهای بنزین برای خودروهای پلاک صفر و وارداتی؛
سیاستی که به آلایندهها پاداش میدهد؟
دولت به تازگی تصمیم گرفته است از نیمه آذر ۱۴۰۴، سهمیه یارانهای بنزین را برای خودروهای پلاک صفر، وارداتی، مناطق آزاد و خودروهای دولتی حذف کند. این تصمیم بهظاهر با هدف مدیریت مصرف سوخت و تحقق عدالت در توزیع یارانهها اتخاذ شده است، اما کارشناسان محیطزیست از جمله وحید نوروزی، دکترای مدیریت محیطزیست و نماینده […]
دولت به تازگی تصمیم گرفته است از نیمه آذر ۱۴۰۴، سهمیه یارانهای بنزین را برای خودروهای پلاک صفر، وارداتی، مناطق آزاد و خودروهای دولتی حذف کند. این تصمیم بهظاهر با هدف مدیریت مصرف سوخت و تحقق عدالت در توزیع یارانهها اتخاذ شده است، اما کارشناسان محیطزیست از جمله وحید نوروزی، دکترای مدیریت محیطزیست و نماینده سابق شهردار تهران در کمیته کاهش آلودگی هوا، هشدار میدهند که این سیاست ممکن است پیامدهای ناخواستهای برای کیفیت هوای کلانشهرها بهویژه تهران داشته باشد.
به گزارش اقتصاد ملی ، در شرایطی که بحران آلودگی هوا در تهران و دیگر کلانشهرهای کشور به یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی و بهداشتی تبدیل شده است، دولت با تصمیم اخیر خود مبنی بر حذف یارانه بنزین برای خودروهای پلاک صفر، وارداتی، مناطق آزاد و خودروهای دولتی، گام تازهای در مسیر اصلاح سیاستهای سوختی برداشته است. بهطور کلی، این تصمیم که از نیمه آذر ۱۴۰۴ اجرایی خواهد شد، با هدف مدیریت مصرف سوخت و توزیع عادلانه یارانهها معرفی شده است.
اما این اقدام از سوی کارشناسان محیطزیست و فعالان حوزه سلامت با نگرانیهایی همراه شده است. بسیاری از آنها معتقدند که این سیاست میتواند اثرات منفی جدی بر کیفیت هوای تهران و سایر کلانشهرها داشته باشد و به جای کاهش آلودگی، به تثبیت وضعیت بحرانی موجود کمک کند.
سیاستی که به آلایندهها پاداش میدهد
وحید نوروزی، کارشناس محیطزیست و نماینده سابق شهردار تهران در کمیته کاهش آلودگی هوا، در گفتوگویی با خبرنگار ما به شدت از این سیاست انتقاد کرده و آن را «پاداش به آلایندهها» توصیف کرده است. او با اشاره به اهمیت نوسازی ناوگان حملونقل عمومی و خودروهای شخصی در کاهش آلودگی هوا، این تصمیم را به شدت مخالف اصول سیاستگذاری محیطزیستی میداند.نوروزی تأکید میکند که این سیاست عملاً به نگهداری خودروهای فرسوده و آلاینده پاداش میدهد و بهطور غیرمستقیم، از نوسازی ناوگان خودرویی جلوگیری میکند. وی میگوید: «در شرایطی که خودروهای فرسوده در تهران بیشترین سهم را در آلودگی هوا دارند، این سیاست به خودروهایی که مصرف سوخت بالا و آلایندگی بیشتری دارند، یارانه بنزین اختصاص میدهد، در حالی که خودروهای جدید و کممصرف از این یارانه محروم خواهند شد.»
سهم خودروهای فرسوده در آلودگی هوای تهران
مطالعات مختلف نشان داده است که خودروهای فرسوده میتوانند تا ۳۰ برابر بیشتر از خودروهای استاندارد و نو، آلودگی تولید کنند. بر اساس برآوردهای موجود، حدود نیمی از آلودگی ناشی از خودروها در تهران به ناوگان فرسوده مربوط میشود. نوروزی در اینباره میگوید: «اینکه یک اقلیت کوچک از خودروهای فرسوده سهم قابل توجهی از آلودگی هوای شهر را بهعهده داشته باشند، نشان میدهد که هر سیاستی که عمر این خودروها را طولانیتر کند، میتواند آلودگی هوا را تشدید کند.وی ادامه میدهد که سیاست حذف یارانه برای خودروهای پلاک صفر و وارداتی، بهنوعی به تشویق نگهداری از خودروهای قدیمی و آلاینده منتهی میشود. «این سیاست به جای تشویق افراد به خرید خودروهای کممصرف و استاندارد، به آنهایی که خودروهای آلاینده و فرسوده دارند پاداش میدهد.»
پیامدهای بهداشتی و اجتماعی
یکی از مهمترین جنبههای انتقاد به این سیاست، پیامدهای آن بر سلامت عمومی است. نوروزی تأکید میکند که خودروهای فرسوده منبع اصلی تولید آلایندههای خطرناکی مانند CO، NOx، HC و ذرات معلق PM2.5 هستند. این آلایندهها ارتباط مستقیم با بیماریهای قلبی، تنفسی و مرگومیر زودرس دارند. در شرایطی که آلودگی هوا در تهران بهویژه در فصول سرد سال به یکی از معضلات جدی تبدیل شده است، این سیاست میتواند تأثیرات منفی زیادی بر سلامت شهروندان بگذارد.وی هشدار میدهد: «وقتی یک خودروی فرسوده دهها برابر یک خودروی استاندارد آلودگی تولید میکند، حضور هزاران دستگاه از این خودروها در سطح شهر به معنای تثبیت روزهای ناسالم و کاهش کیفیت زندگی است.»
پیشنهادات جایگزین
در حالی که حذف یارانه برای خودروهای پلاک صفر و وارداتی ممکن است در کوتاهمدت مصرف سوخت را کاهش دهد، کارشناسان معتقدند که اصلاحات عمیقتر در سیاستهای سوختی ضروری است. نوروزی پیشنهاد میدهد که «در سیاستگذاری بنزین، معیار باید آلایندگی باشد نه سال ساخت». به گفته او، یارانه سوخت باید بهصورت هوشمند و مشروط تخصیص یابد و معیارهای زیر در نظر گرفته شود:مشروط شدن سهمیه بنزین به استاندارد آلایندگی و معاینه فنی معتبر: خودروهایی که استانداردهای آلایندگی را رعایت نمیکنند باید از دریافت یارانه سوخت محروم شوند.ایجاد مشوقهای جدی برای اسقاط خودروهای فرسوده: این مشوقها میتوانند شامل پرداخت یارانه یا امتیاز ویژه برای خودروهای جدیدتر و کممصرف باشد.اعطای امتیاز سوخت یا یارانه تشویقی به خودروهای کممصرف و پاکتر: خودروهایی که آلایندگی کمتری دارند باید از مزایای بیشتری برخوردار شوند.تقویت حملونقل عمومی: اصلاح ساختار یارانه سوخت باید همزمان با تقویت سیستم حملونقل عمومی انجام شود. در این صورت، مردم میتوانند از گزینههای پاکتری برای جابهجایی استفاده کنند.
ترک فعل مسئولان و پیامدهای آن
در بخش دیگری از گفتوگو، نوروزی به موضوع ترک فعل دستگاههای مسئول در شرایط اضطرار آلودگی هوا اشاره میکند و میگوید: «شاخص آلودگی هوا در تهران در هفته اول آذر ماه در محدوده ۱۵۰ تا ۱۷۶ قرار داشت که به معنای وضعیت ناسالم برای همه گروهها است. طبق قانون، مسئولان باید در چنین شرایطی اقدامات لازم را انجام دهند، اما هیچیک از این اقدامات اجرایی نشد.او همچنین به تبصره بند ب ماده ۵ آییننامه اجرایی شرایط اضطرار آلودگی هوا اشاره کرده و تأکید میکند که عدم اقدام در برابر آلودگی هوا، مصداق ترک فعل قانونی است و باید مسئولان بهخاطر آن پاسخگو باشند.
تصمیم اخیر دولت مبنی بر حذف سهمیه یارانهای بنزین برای خودروهای پلاک صفر و وارداتی، اگرچه با هدف مدیریت مصرف سوخت و تحقق عدالت در توزیع یارانهها اتخاذ شده است، اما از منظر کارشناسان محیطزیست، ممکن است نتایج معکوسی در پی داشته باشد. این سیاست به جای تشویق به نوسازی ناوگان حملونقل و کاهش آلایندگی، عملاً به نگهداری خودروهای فرسوده و آلاینده پاداش میدهد و به آلودگی هوا دامن میزند.در این شرایط، سیاستهای هوشمندتر و مبتنی بر آلایندگی میتوانند به بهبود کیفیت هوا کمک کنند و از هزینههای بهداشتی و درمانی سنگین برای مردم جلوگیری نمایند. تصمیمگیری در این زمینه نیازمند بررسی دقیق و کارشناسی است تا به جای تشویق به آلایندگی، سیاستهایی اتخاذ شود که سلامت شهروندان را در اولویت قرار دهد.
نظرات و تجربیات شما
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.