دیپلماسی کشاورزی،تکمیل کننده زنجیره ارزش محصولات و امنیت غذایی

تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی و امنیت غذایی از آرزو‌های دیرینه فعالان کشاورزی و برنامه ریزی کلان ملی در ایران بوده تا به موازات افزایش درآمد ملی، سبب رشد و توسعه اقتصادی به ویژه اقتصاد کشاورزی شود.

در این عرصه استفاده از ابزار‌های دیپلماتیک برای پیشبرد منافع بخش در سطح بین‌المللی ضمن کیفیت بخشی به تولیدات داخلی، سبب تقویت امنیت غذایی هم می‌شود به ویژه اینکه این اهرم کارآمد در جنگ ۱۲ روزه و اخیراً در جنگ ۴۰ روزه رمضان و حمله ناجوانمردانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشور عزیز ما بیشتر از هر موضوعی با تقویت امنیت ملی، اهمیت خود را نشان داده است.

یکی از محور‌های اصلی پیشنهادی جمهوری اسلامی ایران که به نشست وزرای کشاورزی کشور‌های عضو سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان که اتفاقاً در بیانیه نهایی نشست مورد توجه و تأیید قرار گرفت، ضرورت تقویت دیپلماسی کشاورزی توسعه تجارت محصولات و صنایع وابسته و همچنین جذب سرمایه‌گذاری در پروژه‌های مشترک علمی و فناورانه بود که گسترش همکاری میان دانشگاه‌های کشاورزی، مؤسسات پژوهشی و سازمان‌های دامپزشکی و حفظ نباتات نیز از جمله ملزومات آن بوده است.

مبادلات و دیپلماسی کشاورزی، یکی از ارکان اصلی رشد و توسعه بخش کشاورزی هم محسوب می‌شود. اگر این حرکت بر اساس موازین علمی دقیق انجام شود، یقیناً منجر به شکوفایی اقتصادی کشور خواهد شد. به شرطی که تولیدات کشاورزان ما کاملاً بازارمحور باشد و بتواند سایر بخش‌های تولیدی و خدماتی، از جمله صنایع بسته‌بندی را نیز همراه خود رشد دهد تا کشاورزی ایران مسیر تعادل و ماندگاری خود را در بازار‌های جهانی به درستی طی کند.

در چنین شرایطی دیپلماسی کشاورزی را می‌توان مولفه قدرتمندی در عرصه امنیت ملی هم دانست که در مبادلات بین‌دولتی، به تقویت کشاورزی کشور‌ها و توسعه مراودات سیاسی و امنیتی منجر می‌شود.

پیش از آنکه دیپلماسی کشاورزی را محور توسعه اقتصادی و امنیتی قراردهیم، الزاماً در داخل باید عوامل اثرگذار بر تولید را هماهنگ سازیم؛ عواملی همچون جذب سرمایه، کیفیت بخشی به تولید محصولات کشاورزی، تقویت فناوری‌های نوین و به‌ویژه استفاده درست از طبیعت بی نظیر کشورمان را در بانک اطلاعاتی یکپارچه بدانیم.

طبیعت چهارفصل خدادادی ایران می‌تواند یکی از بزرگترین مزیت‌های موفقیت این مسیر باشد، به‌طوری که علاوه بر تأمین نیاز‌های داخلی، امکان پاسخگویی به بازار‌های متقابل را نیز فراهم می‌سازد، تا حدی که بعضاً در کشور ما تنها با تغییر محل کشت در اراضی وسیع ۱۸.۵ میلیون هکتاری کشاورزی موجود، می‌توانیم در تمام طول سال نیاز‌های داخلی و صادراتی را همزمان برآورده سازیم.

دیپلماسی کشاورزی تنها برای صادرات محصولات نیست، بلکه می‌تواند شامل تبادل دانش، فناوری و ایجاد روابط پایدار و حتی کشت فراسرزمینی با سایر کشور‌ها هم باشد. اکنون دیپلماسی مدرن در عرصه کشاورزی، دیگرتن‌ها یک توافقات سیاسی خشک نیست؛ بلکه به یک ابزار هوشمند برای حل مشکلات ملت‌ها تبدیل شده است. این رویکرد با تمرکز بر پنج محور اصلی، پلی میان کشور‌ها می‌سازد تا با همکاری یکدیگر، آینده‌ای پایدارتر را با همدیگر و برای رفاه بیشتر مردم رقم بزنند.

‎یکی از محور‌های اصلی این همکاری‌ها، یقیناً تبادل دانش و فناوری است که می‌تواند با انتقال روش‌های نوین کشت و مدیریت منابع آب، به کلید افزایش بهره‌وری به ویژه در سرزمین‌های کم آب و با کشاورزی عمدتاً سنتی تبدیل شود. همچنانکه سایر کشور‌ها هم می‌توانند از تجربیات ایران در بخش تحقیقات مقابله با کمبود آب و مقابله با آلودگی خاک و خاک‌های نامناسب استفاده کنند.

‎امضای توافق‌نامه‌های تجاری هوشمند نیز می‌تواند در این بخش به تسهیل صادرات و واردات محصولات کشاورزی با تعرفه‌های مناسب کمک کند و سبب رونق اقتصاد هر دو طرف شود. این امر باعث می‌شود محصولات تازه وباکیفیت سریع‌تر به دست مصرف‌کننده در بازار‌های هدف برسند.

اشتراک‌گذاری راهکار‌های کشاورزی پایدار و سازگار با اقلیم، جلوگیری از تخریب خاک و آلودگی آب و در مجموع حفظ محیط زیست نیز رویکرد مناسب دیپلماسی کشاورزی برای تضمین ماندگاری آب و خاک برای نسل‌های آیندهاست. به موازات آن دیپلماسی عمومی و فرهنگی و معرفی فرهنگ ومحصولات بومی و روستایی برای جذب گردشگر و سرمایه‌گذار، وجهه‌ای زیبا و مثبت از کشور‌ها به نمایش می‌گذارد که نه تنها اقتصاد را تقویت می‌کند، بلکه پیوند‌های فرهنگی و عاطفی را نیز عمیق‌تر می‌سازد.

اما آنچه دیپلماسی کشاورزی درس مهمی برای همه کشور‌ها و به ویژه کشور ایران داشته، نقش آن در تأمین و تقویت امنیت غذایی است. خوشبختانه دولت جمهوری اسلامی پس از جنگ تحمیلی ۱۲ رژیم صهیونیستی و آمریکا بیشتر به آن توجه کرد، استانی سازی این نوع دیپلماسی است که همه استان‌ها می‌توانند مستقل از دولت مرکزی همکاری‌ها با کشور‌های همسایه بر اساس رکن اساسی حسن همجواری و افزایش درآمد شهر‌ها و روستا‌های مرزی برای تأمین نیاز‌های داخلی و نیز صادرات محصولات بوده است. اگر چه مقابله با بحران‌های غذایی جهانی، مانند قحطی یا شوک‌های قیمتی، ضرورتی است که هیچ کشوری نباید در برابر این بحران‌ها تنها بماند، اما نظام سلطه با اعمال تحریم‌های اقتصادی و به ویژه بانکی، از این اهرم برای به زانو درآوردن کشور‌های مستقلی، چون جمهوری اسلامی ایراناستفاده می‌کند که خوشبختانه با تامین بالغ بر ۸۵ درصد نیاز‌های غذایی جمعیت ۹۰ میلیونی ایران بزرگ، تا حدود بسیاری توانستیم بر این تحریم‌های ظالمانه فائق آییم و اخیراً نیز با اعمال قدرت ایران برای کنترل تنگه استراتژیک هرمز، این قدرت مقابله با تحریم‌ها افزایش هم خواهد یافت.

در دنیای امروز که تغییرات اقلیمی و بی‌ثباتی‌های سیاسی و اقتصادی فزونی گرفته‌است، دیپلماسی کشاورزی با ایجاد شبکه‌ای از اعتماد و همکاری، ریسک‌ها را کاهش داده و فرصت‌های جدیدی را برای رشد متقابل فراهم می‌کند. این مسیر، تنها راهی است که می‌تواند تضمین‌کننده تقویت زنجیره ارزش محصولات کشاورزی، تأمین غذای سالم و پایدار و توسعه متوازن باشد.