بازار زیر فشار حذف ارز ترجیحی؟

کمبود روغن در بازار و جهش قیمت آن، تازه‌ترین پیامد حذف ارز ترجیحی و تداوم سیاست آزادسازی قیمت‌هاست. در شرایطی که این وضعیت زندگی روزمره مردم را با چالش‌هایی جدی مواجه کرده، صنعت تولیدکنندگان کنسرو و صنایع وابسته به روغن نیز با بحران‌هایی جدی روبه‌رو شده‌اند. آیا این روند باعث بروز مشکلات جدیدی برای امنیت غذایی و معیشت خانوارها خواهد شد؟

به گزارش اقتصاد ملی ، در ماه‌های اخیر، یکی از نگرانی‌های جدی اقتصادی در کشور، کمبود و افزایش قیمت روغن در بازار است که به شدت بر تولید صنایع غذایی و سفره خانوارهای ایرانی تاثیر گذاشته است. این بحران به‌ویژه پس از حذف ارز ترجیحی و آزادسازی قیمت‌ها به‌وجود آمده است؛ سیاست‌هایی که پیش‌تر منجر به جهش قیمت‌ها در بازار برنج نیز شده بودند. در حال حاضر، بازار روغن با کمبود شدید مواجه است که نه‌تنها تولیدکنندگان صنایع غذایی، بلکه مصرف‌کنندگان خانگی را نیز تحت فشار قرار داده است.

چالش‌های موجود در بازار روغن

کمبود روغن در بازار به‌ویژه به‌دلیل کاهش واردات، مشکلات انتقال ارز و تحریم‌ها به بحران تبدیل شده است. بررسی‌های میدانی و گزارش‌های فعالان بازار نشان می‌دهد که عرضه روغن با ناترازی شدید مواجه است و این وضعیت موجب شده است که نه‌تنها مصرف‌کنندگان خانگی، بلکه واحدهای تولیدی نیز نتوانند نیاز خود را تأمین کنند. بسیاری از واحدهای تولیدی از جمله اغذیه‌فروشی‌ها، قنادی‌ها و رستوران‌ها به‌ناچار روغن‌های خانوار را خریداری می‌کنند که در شرایط کنونی به صورت محدود در بازار توزیع می‌شود. این در حالی است که روغن به قیمت‌های بالاتری نسبت به نرخ رسمی به فروش می‌رسد و در برخی موارد عرضه آن به‌صورت تک‌عدد انجام می‌شود.

نقش صنعت کنسرو در بحران روغن

یکی از صنایعی که به‌طور مستقیم تحت تأثیر کمبود روغن قرار گرفته است، صنعت کنسرو است. روغن به‌عنوان یکی از مواد اصلی در تولید محصولات کنسروی، حدود ۱۸ تا ۲۰ درصد از فرمولاسیون این محصولات را تشکیل می‌دهد. کمبود روغن باعث اختلال در تولید این محصولات شده و بسیاری از واحدهای تولیدی با کاهش ظرفیت عملیاتی روبه‌رو شده‌اند. این مشکل به‌ویژه برای تولیدکنندگان کنسروهای غذایی که نیازمند روغن برای فرآیند تولید خود هستند، به یک چالش اساسی تبدیل شده است.یکی از مشکلات جدی‌تر این است که علاوه بر روغن، صنعت کنسرو سال‌هاست با کمبود مواد اولیه دیگر مانند ماهی تن و قوطی روبه‌رو است. این مشکلات به‌ویژه با افزایش هزینه‌های سربار، نیروی انسانی، بهره‌های بالای تسهیلات بانکی و سیاست‌های انقباضی بانک‌ها تشدید شده است. همین امر باعث شده است که برخی از واحدهای تولیدی کنسرو نتوانند به‌طور کامل تولیدات خود را ادامه دهند و حتی برخی خطوط صنعتی به‌دلیل عدم تأمین روغن و مواد اولیه در آستانه تعطیلی قرار گرفته‌اند.

تأثیرات بحران روغن بر زندگی خانوارها

افزایش قیمت روغن نه‌تنها بر صنایع تولیدی بلکه بر سفره خانوارهای ایرانی نیز تأثیرات جدی گذاشته است. با توجه به اینکه روغن یکی از مواد اساسی در هر خانواده ایرانی است، افزایش قیمت آن به شدت بر قدرت خرید مردم تأثیرگذار است. بسیاری از خانواده‌ها برای تأمین روغن مورد نیاز خود با مشکلات جدی روبه‌رو هستند و حتی مجبور به خرید روغن‌های کم‌کیفیت یا به‌صورت محدود شده‌اند. این موضوع در شرایطی رخ می‌دهد که حذف ارز ترجیحی برای برخی کالاهای اساسی، به‌ویژه روغن، موجب افزایش قیمت‌ها و کاهش توان خرید اقشار متوسط و پایین جامعه شده است.

پیامدهای حذف ارز ترجیحی و آزادسازی قیمت‌ها

حذف ارز ترجیحی و اجرای سیاست آزادسازی قیمت‌ها در سال‌های اخیر، به‌شدت بازارهای مختلف را تحت تأثیر قرار داده است. تجربه حذف ارز ترجیحی در بخش‌های مختلف مانند روغن و برنج، نشان داده است که این سیاست‌ها در غیاب نظارت و سیستم‌های حمایتی موثر، تنها منجر به افزایش قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید مردم می‌شود. در حال حاضر، با توجه به افزایش هزینه‌ها، بسیاری از تولیدکنندگان با مشکلات جدی روبه‌رو هستند و برخی از آنها حتی در آستانه تعطیلی واحدهای تولیدی قرار دارند.در حال حاضر، حذف ارز ترجیحی در لایحه بودجه ۱۴۰۵، نگرانی‌های زیادی را در مورد معیشت خانوارها و امنیت اقتصادی کشور به‌وجود آورده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند که تداوم این سیاست‌ها، بدون برنامه‌ریزی و تدابیر لازم برای جبران اثرات منفی آن، می‌تواند فشار مضاعفی بر اقشار آسیب‌پذیر وارد کند و امنیت غذایی کشور را تهدید کند.

راهکارها و پیشنهادات

برای جلوگیری از تشدید بحران در صنعت روغن و صنایع وابسته به آن، لازم است که مسئولین اقتصادی کشور در کنار حذف ارز ترجیحی، بسته‌های حمایتی مؤثری برای حمایت از تولیدکنندگان و خانوارهای آسیب‌پذیر طراحی کنند. یکی از مهم‌ترین اقداماتی که می‌تواند در این راستا موثر باشد، تسهیل شرایط واردات و توزیع روغن است. همچنین باید از سیاست‌های دستوری در قیمت‌گذاری کالاها خودداری شده و شرایط رقابتی در بازار ایجاد شود تا تولیدکنندگان بتوانند به راحتی نیازهای خود را تأمین کنند.کمبود روغن و جهش قیمت‌ها، پیامدهای منفی زیادی برای صنایع تولیدی و خانوارها داشته است. این وضعیت نه‌تنها در کوتاه‌مدت معیشت مردم را تحت تأثیر قرار داده، بلکه در بلندمدت می‌تواند موجب آسیب‌های جدی به تولید و امنیت غذایی کشور شود. بنابراین، ضروری است که سیاست‌های اقتصادی در راستای حمایت از تولیدکنندگان و کاهش فشار بر اقشار آسیب‌پذیر تدوین شود تا از توقف فعالیت‌های تولیدی و بحران‌های اقتصادی در آینده جلوگیری گردد.